Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Kanunu’na göre, çalışanların sosyal güvenlik hakları farklı sigortalılık türleri üzerinden sağlanır. Bu türler, çalışanın durumuna göre değişiklik gösterir. En yaygın olanları 4-A, 4-B ve 4-C’dir.
4-A: İşçi Sigortalısı
Bu tür, genellikle işverenlerinin bordrosuna dahil olan çalışanlar için geçerlidir. İşveren, çalışan adına prim öder. Bu primler, iş kazası, hastalık, doğum, malullük, emeklilik ve ölüm yardımları gibi konularda güvence sağlar.
4-B: Bağ-Kur Sigortalısı
4-B sigortalısı, genellikle kendi adına çalışan esnaf veya serbest meslek sahibi kişilerdir. Aynı zamanda şirket ortakları da bu kategoriye girer. Bu sigortalının tüm prim ödemeleri kendisi tarafından yapılır ve aynı sosyal güvenlik haklarından yararlanır.
4-C: Memur Sigortası
4-C sigortalısı, kamu görevlileridir, özellikle devlet memurlarıdır. Bu sigortalılık türü, genellikle Özel Sigorta Sistemi olan Emekli Sandığı ile ilişkilidir.
Prim Oranları (4-A)
- İşveren Payı: %20.5
- İşçi Payı: %14
- İşsizlik Sigortası: %3
- Toplam: %37.5
Prim Tabanı: 4-A sigortası için prim tabanı asgari ücretin altı olamaz. Üst limiti ise her yıl güncel asgari ücret olarak belirlenir.
Yargıtay’ın Görüşü
Yargıtay 10. ve 21. Hukuk Dairesi, sigortalılık türünün ‘gerçek iş ilişkisine’ göre belirleneceğini belirtmiştir. Bu nedenle, bazı durumlarda ‘sahte 4-B (Bağ-Kur)’ gösterimleri, aslında 4-A olarak değerlendirilebilir. Bu karmaşık durumlar için bir iş ve sosyal güvenlik avukatından destek almak önemlidir.
